Μια άλλη Αρχιχρονιά

Οι γιορτές των χριστουγέννων και της πρωτοχρονιάς είναι σαν να φτιάχτηκαν ειδικά για να υπενθυμίζουν σαφώς στους φτωχούς ότι είναι φτωχοί. Όχι, σκέτο αυτό δεν είναι ακριβές. Οι γιορτές είναι επίσης σαν να φτιάχτηκαν για να επιβεβαιώνουν στους πλούσιους ότι είναι πλούσιοι.

Οι βιτρίνες και τα πράγματα είναι όλα τόσο βασανιστικά ελκυστικά, που ακόμα κι αν δεν είχες προσέξει μέχρι τώρα ότι κάτι από αυτά σου έλειπε, στις γιορτές σιγουρεύεσαι και αποφασίζεις ότι δεν μπορείς πια να ζήσεις χωρίς αυτά. Αν είσαι φτωχός, μπορείς άνετα να δυστυχήσεις και μόνο κοιτάζοντάς τα. Περιπετειώδες. Αν είσαι πλούσιος, μπορείς απλώς να τα αγοράσεις. Βαρετό.

Οι πλούσιοι, βέβαια, τις μέρες αυτές, βαρύνονται και με την υποχρέωση να σκέφτονται ότι υπάρχουν και φτωχοί. Τις μέρες των γιορτών. Τις άλλες μέρες δεν πειράζει, μπορούν να σκέφτονται ό,τι θέλουν. Και φυσικά οι φτωχοί, ως αντάλλαγμα γι' αυτή τη μεγαλοψυχία, οφείλουν να σταματήσουν επιτέλους τις γενικεύσεις και να αναγνωρίσουν ότι υπάρχουν και πλούσιοι που τις μέρες των γιορτών δεν σκέφτονται μόνο τον εαυτό τους. Την τελευταία βδομάδα της χρονιάς, αν είσαι πλούσιος, είναι ανεπίτρεπτο να μη σκέφτεσαι τους φτωχούς και αν είσαι φτωχός είναι μεγάλη γαϊδουριά να μην παραδέχεσαι ότι υπάρχουν κάποιοι πλούσιοι που σε σκέφτονται - δεν χρειάζεται ωστόσο να κάνεις τίποτα σπουδαίο για να ανταποδώσεις, ένα απλό ευχαριστώ αρκεί, η κατανόηση του πλούσιου είναι απέραντη.

Αυτή η παράλογη λογική της ξαφνικής αλληλεγγύης τις μέρες των γιορτών έχει μεγάλη πλάκα τελικά. Τέλος Δεκεμβρίου είμαστε όλοι αδέλφια στο όνομα του χριστού. Είναι η εποχή κατά την οποία αποδεικνύεται ότι η ταξική ειρήνη είναι εφικτή. Ελεήμονες πλούσιοι αφέντες και ευγνώμονες φτωχοί δούλοι, συγκλίνουν με στοργή κάτω από χριστουγεννιάτικα δέντρα γεμάτα δώρα και ευχές. Α, και αγάπη. Κυρίως πολλή αγάπη.

Η ελεημοσύνη αποτελεί βασικό συστατικό της φιλοσοφίας κάθε θρησκείας και ενθαρρύνεται ζωηρά από τις εκκλησίες όλων των δογμάτων. Αυτό βέβαια είναι φυσικό, αφού η ελεημοσύνη δεν είναι πολιτική στάση, ούτε γι' αυτόν που την προσφέρει ούτε γι' αυτόν που τη δέχεται. Οι θρησκείες δεν ασχολούνται με θέματα όπως, από πού κι ως πού είναι κάποιος πλούσιος, ή τι είναι αυτό που κάνει κάποιον φτωχό. Για την πιθανότητα πιο δίκαιης μοιρασιάς του πλούτου ούτε λόγος, αυτά δεν είναι της αρμοδιότητας των θρησκειών. Τα πράγματα είναι απλώς έτσι, γιατί έτσι τα θέλει ο θεός, άσε που, εντελώς τυχαία, έτσι συμφέρουν και την εξουσία. Για τον φτωχό η ελεημοσύνη είναι η έμπρακτη απόδειξη ότι ο θεός δεν εγκαταλείπει κανέναν και για τον πλούσιο είναι μια ευκαιρία να επιδείξει το έλεος που θα δικαιολογήσει κάπως και τα πλούτη του, με την απουσία των οποίων τιμωρείται για άγνωστους λόγους ο φτωχός, κερδίζοντας, ως αποζημίωση για την υπομονή του, την αιώνια ζωή σε κάποιο παράδεισο. Δεν είναι παράξενο που οι θρησκευτικές και οι πολιτικοοικονομικές εξουσίες σχετίζονται τόσο στενά.

Το λογικό, σύμφωνα με αυτά τα δεδομένα, θα ήταν, τα θέματα δικαιοσύνης, ισότητας και αξιοπρέπειας να απασχολούν μόνο τους άθρησκους. Δόξα τω θεώ, δεν είναι έτσι. Ευτυχώς είναι κάμποσοι οι άνθρωποι που προβληματίζονται με τη μυστηριώδη φιλία μεταξύ εκκλησίας και πλούτου και στις γιορτινές και στις εργάσιμες μέρες και αναρωτιούνται γιατί να μη μπορούν οι πλούσιοι να σκέφτονται τους φτωχούς για περισσότερο από μια βδομάδα το χρόνο. Υποθέτω ότι, όταν έρθει η ώρα, θα φανούν όσο φιλεύσπλαχνοι χρειάζεται για να απαλλάξουν τους ανθρώπους αυτούς από το μαρτύριο να πρέπει κάθε τόσο να σκέφτονται και τους άλλους. Καλώς εχόντων των πραγμάτων θα 'ρθει μια μέρα που κανείς δεν θα ζητάει από τους πλούσιους τέτοιες θυσίες.

Το πρωί τηλεφώνησα σε μια φίλη για χρόνια πολλά και τη βρήκα να κλαίει. Έπρεπε να είχα πάει εκεί, το τηλέφωνο είναι φρικτό κάτι τέτοιες στιγμές. Είναι μητέρα δύο μικρών παιδιών, άνεργη από πέρυσι τα χριστούγεννα, ο άντρας της απολύθηκε πριν από τρεις μήνες, όντας ήδη πέντε μήνες απλήρωτος. Ακόμα δεν μπορώ να πιστέψω πόσες βουδιστικές μαλακίες της είπα αυθόρμητα, στην αγωνία μου να την παρηγορήσω. Δεν μπορώ, βλέπεις, να τη βοηθήσω πραγματικά. Το ταλέντο μου να βρίσκω τον τρόπο και το λόγο για να γελάω ακόμα και μπροστά στις πιο ανυπέρβλητες δυσκολίες, είναι μάλλον ζήτημα οπτικής και, ακριβώς γι' αυτό, προσωπικής χρήσης, κι έτσι σπανίως ωφελεί τους άλλους. Το πορτοφόλι μου, που θα μπορούσε να τους φανεί χρήσιμο, με γειώνει, θυμίζοντάς μου με το περιεχόμενό του ότι μου λείπει το ταλέντο της ελεημοσύνης. Στην κόλαση με βλέπω να καταλήγω.

Στο μεταξύ και μέχρι τότε, θα συνεχίσω να ονειρεύομαι. Αγώνας χωρίς όνειρο είναι σαν ταξίδι στην άβυσσο. Το όνειρο κινητοποιεί. Το σχέδιο, ο στόχος είναι που σε κάνει να βαδίζεις αγωνιζόμενος. Θα ονειρεύομαι λοιπόν, όλο και πιο ενεργά. Ο κόσμος που μας αξίζει, θα πετάξει στα σκουπίδια τις ψεύτικες, υποκριτικές γιορτές τους. Θα έχει τους δικούς του λόγους να γιορτάζει και θα 'ναι αληθινοί. Μακάρι το ολοκαίνουριο 2012 ν' ανοίξει το δρόμο προς εκεί. Τι ωραία που θα ήταν, να ξεκινούσαμε μια μέρα την κατεδάφιση, να μην έμενε τίποτα όρθιο, να γίνονταν όλα ίσιωμα, ν' αρχίζαμε από την αρχή ένα νέο κύκλο στο χρόνο... Σκέψου πόσο όμορφη θα ήταν, σε όποια ημερομηνία κι αν πέσει, μια αληθινή πρωτοχρονιά...

_