Κόκκινα ψέματα σε κίτρινο φόντο

Τα κίτρινα φώτα των δρόμων μοιάζουν σαν να προσαρμόζονται ειδικά στις ανάγκες των χαμένων σκέψεων. Όταν τα κοιτάζουν μάτια αφηρημένα, χάνονται μέσα σε μιαν αχλύ, που ταιριάζει αρμονικά με την αοριστία του παραληρήματος ενός ξεστρατισμένου νου. Χάνουν ακόμα και το σχήμα τους για χάρη της διευκόλυνσης του περάσματος του μυαλού στους κόσμους των παραμυθιών.
Τα κίτρινα φώτα των δρόμων, χθες τη νύχτα, ήταν μια παρηγοριά για όσους δεν πρόλαβαν να δουν το φεγγάρι να ξεπροβάλλει κόκκινο, βουτηγμένο ολόκληρο στην επίδραση πραγματικών κοσμικών φαινομένων, που όμως μοιάζουν τόσο με ταξίδια της φαντασίας.
Το πρόβλημα είναι ότι τη στιγμή που η παραπάνω σκέψη γίνεται συνειδητή, το παραμύθι λοξοδρομίζει κι αυτό και χάνεται. Κάθε παραμύθι προϋποθέτει παράδοση στους όρους του, ένας και βασικός εκ των οποίων είναι η απουσία αναλυτικής επεξεργασίας.

Δεν θα 'βαζα ποτέ, ας πούμε, εκείνο το πανέμορφο κορίτσι να σκεφτεί πόσο εύκολο κάνει το δρόμο του παραμυθά -στον οποίο είχε παραδώσει όλο της το είναι όση ώρα την παρατηρούσα- προς την κατάληψη της ψυχής της. Θα ήταν ανώφελο. Ο έρωτας προϋποθέτει τυφλότητα. Χάνοντας την τυφλότητά του κανείς δεν μπορεί να ερωτευτεί κι αυτό, δεν είναι απλώς κακό, είναι ο οριστικότερος από όλους τους θανάτους. Ευτυχώς το κορίτσι φαινόταν αποφασισμένο να ερωτευτεί το αντικείμενο του θαυμασμού της κι έτσι το θαύμασα κι εγώ, παρότι γνώριζα πως ακόμα και με ένα τυχαίο σβήσιμό του, το κίτρινο φως του δρόμου από πάνω της, θα μπορούσε να φωτίσει πολύ καλύτερα τη νύχτα που είχε απέναντί της και μάλιστα με το πραγματικό της χρώμα. Μια πανσέληνος καταφέρνει πάντα να αποκαλύπτει με μεγαλύτερη ακρίβεια όσα φωτίζουν -τόσο παραπλανητικά- τα κίτρινα φώτα της πόλης.

............................

Χθες τη νύχτα ήρθα αντιμέτωπη με μια από τις χειρότερες εκφάνσεις αυτού που, γενικά -και συχνά αόριστα- ονομάζουμε "τέχνη". Είχα καιρό να ακούσω -και να δω- κάτι τόσο άσχημο με πρόσχημα τη μουσική. Δεν είχα ποτέ φανταστεί πόσο υπερφίαλο θα μπορούσε να είναι το μηδέν. Το γεγονός ότι δεν μπορούσα να πάρω τα μάτια μου από πάνω του, με έκανε να σκέφτομαι πόσο μαζοχιστικά ελκυστική είναι η υπερβολική ασχήμια. Συχνά έχει πάνω μου την ίδια ακριβώς επίδραση με την υπερβολική ομορφιά.
Ο συνδυασμός ψευτιάς και αλαζονείας όμως, που ούρλιαζε μπροστά στο πρόσωπό μου, με έκανε ν' αλλάξω ρότα και να αναρωτηθώ μήπως, παρότι δεν το αντιλαμβανόμαστε, έτσι είναι πάντα - μήπως ψέμα χωρίς αλαζονεία δεν νοείται. Έτσι κι αλλιώς, μια στοιχειώδης υποτίμηση αυτού στον οποίο απευθύνεται ένα ψέμα, εδώ που τα λέμε χρειάζεται, αλλιώς το ρίσκο μιας ενδεχόμενης αποκάλυψης θα ήταν δυσανάλογα μεγαλύτερο, από την ίδια την αξία του ψέματος και το προσδοκώμενο όφελος από αυτό. Η υποτίμηση βέβαια, συχνά φανερώνει τη χαμηλή ευφυία εκείνου που την εκφράζει, αυτή όμως η υπόθεση είναι πολύ εύκολη για να αρκεί γι' αυτόν τον προβληματισμό.
Άρα ίσως η αλαζονεία είναι προϋπόθεση του ψέματος - απαραίτητο και αναγκαίο συμπληρωματικό του. Μέχρι να γίνει πιστευτό ένα ψέμα, χρειάζεται πρώτα το ίδιο να πιστεύει πως αξίζει στον αποδέκτη του, πράγμα που, πολλές φορές, καθόλου δεν αποκλείεται να είναι αλήθεια, αλλιώς γιατί τόσοι άνθρωποι θα έψαχναν τόσο απεγνωσμένα ένα ψέμα για να το πιστέψουν; Σκέφτομαι πως ίσως τα ψέματα που δεν αποκαλύπτονται εύκολα, είναι αυτά που ξέρουν πώς να κρύβουν έντεχνα την αλαζονεία τους και άρα η κραυγαλέα αλαζονεία είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να προδώσει ένα ψέμα. Αν είναι έτσι, τότε καλός ψεύτης είναι αυτός που υποκρίνεται με τρόπο που να τον κάνει να φαντάζει ταπεινός και μετρημένος. Το ψέμα μέσα στο ψέμα είναι ίσως το μόνο μυστικό επιτυχίας του ψέματος στο δρόμο του για να επικρατήσει ως αλήθεια.

Κακός ψεύτης, λοιπόν, ο χθεσινός μουσικός; Σ' αυτή τη διατύπωση εξ ορισμού εμπεριέχεται το άλλοθι του ψεύτη που τον κάνει συμπαθή. Για καθυστερημένος όμως δεν μου φάνηκε, οπότε δεν μπορώ να αντισταθώ στον πειρασμό να σκεφτώ μήπως ήταν τόσο καλός, που κατάφερε να γίνει ένας έξοχος μπλοφαδόρος. Ακριβώς όπως ο έρωτας, το ψέμα, προϋποθέτει τυφλότητα. Χάνοντας την τυφλότητά του κανείς, δεν μπορεί να πιστέψει το ψέμα. Και το ερώτημα δεν είναι αν ο έρωτας είναι ψέμα - αυτό είναι ένα χιλιοπερπατημένο και γι' αυτό μάλλον ανιαρό μονοπάτι. Το ερώτημα, ασύγκριτα πιο ενδιαφέρον για μένα, είναι τι πιθανότητα υπάρχει το ψέμα να είναι έρωτας.






Η εικόνα από εδώ